Tuesday, 18 October 2016

වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංදු - manju nadagamuwa !

කවිය යනු අපේ හද බස ය. ජීවිතයේ බොහෝ සංවේදනා , සංකල්පනා වී කවි පද තුලින් එළි දැක්වේ. කවියා තම ජීවිතාවබෝධය තුලින් කවි පද බඳී. කවිය යනු ආත්ම අවබෝදය දැයි මට සිතේ. කවියා යනු හුදෙක් තමාගේ මතය ඉදිරිපත් කරන්නෙක් පමණක් නොවේ ඔහු හෝ ඇය සමාජය වෙනස් කරන්නෙකි. ඒ කවියාගේ අදහස් ගැබ් වූ වචන තුලින් කියවන්නාගේ සිතේ වෙනසක් ඇති කිරීමෙනි. එනිසා කවියෙක් යනු සමාජ ශෝදකයෙකි. සමාජයේ යහපත සොයන්නෙකි. සමාජයේ සැඟවුනු බොහෝ දෑ නිරාවරණය කරන්නෙකි. කවියා යනු තම පරිකල්පන ශක්තිය තුලින් , ජීවිතාවබෝදය තුලින්, අන් අය වෙත පණිවිඩයක් ගෙන යන්නෙකි. ඒ බව කවි ලියන බොහෝ දෙනෙක් වටහා ගෙන නොමැත. මංජු නැදගමුව, මිතුරෙක්ට වඩා වැඩිහිටි සොයුරෙක් කීවොත් නිවැරදියි. මුලින්ම ඇස ගැටෙන්නේ “ දුවක සිටියා නම්” සිංදුවයි. රුක්ෂිලා අක්කාගේ මුහුණු පොතෙන්... යූටියුබ් ලින්ක් එක හරහාය.
පුදුමයකි... මේ තරම් සිතට දැනුනු.. හදට සෞම්‍ය පදමාලාවක් ඇසෙන්නේ කලකිනි. එකෙනෙහිම මට මතක් වෙන්නේ...දරුවෙක් අපේක්ෂාවෙන් සිටි මම ද මට ලැබෙන්න ඉන්නේ දියණියක් බව දැනගත් දින... මෙලෙස සිහින දුටු බවකි. දුවක සිටියානම් මා මෙසේ කරන්නේ යැයි... දුවක ඉන්නා මව්වරුන්ද අපේක්ෂිත මව්වරුන්ද සිහින දකී... කවියා ඒ සිහිනයට පද මුසු කරයි. නීලා වික්‍රමසිංහ මහත්මියගේ ලයාන්විත කටහඬ අප චිත්ත සන්තානයේ පතුලටම මේ පද රැගෙන යයි. මෙවැනි අපේ හදවතට ආමන්ත්‍රණය කරන ගීත බොහෝ අඩු ය. එවැනි සමත්කම් දැක්වූ අය බොහෝ ය. ඒ ගී පද අප මතකයේ රැඳෙන්නේ එහෙයිනි. නමුත් අද ඇසෙන කටොර සංගීතයෙන්ද, එකීනෙකට නොගැලපෙන රචනා අප මතකයේ නොරැඳෙන්නේ ඒවා අප හද ගැහෙන ස්වරයට , සිතුම් සමුදායට සමපාත නොවන හෙයිනි.
මුහුණුපොතේ දැන හඳුනාගෙන තිබුනත් හැබැහින් දැක කතා බස් කරන්නේ මෑතකදී ය. ඒ පොත් දොරට වැඩුමක දීය. එනමුත් නිරහංකාර, අව්‍යාජත්වය එකෙනෙහිම පසක් කරවූ මනූසකමින් හෙබි චරිතයකි. මංජු අයියාගේ වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංඳු කවි පොත කළ එළි දකින දින කියන්නේමැයි ලියන්නේමැයි සිතා සිටියත් වෙහෙසත් වැඩත් අතරේ එය මග හැරිනි. මම මහා කවියෙක් හෝ රචකයෙක් නොවෙමි. එනමුත් එක හුස්මට කියවූ මංජු නැදගමුව කවියා / ගී පද රචකයා සොඳුරු කලාකරුවාගේ පොත ගැන වචනයක් ලියන්නටම සිත් විය.
එදිනෙදා කතා බස් කරන සරල වචන අහුරකින් තාලෙට කවියක් ලියන්ට සමත්කම් දක්වන කවියන් කිවිඳියන් දුලබය. නොතේරෙන සම්භාව්ය පද ඇමිණුමකින් කියවන්නා වෙහෙස කරවන පද්‍ය රචනා මා කොතෙකුත් දැක ඇත. කවිය සම්භාව්‍ය විය හැකිය, ගැඹුරු අර්ථාන්විත විය හැකි ය, නමුත් කියවන්නා වෙහෙසට පත් නොකළ යුතුය. මංජු නැදගමුව අයියාගේ කවි මුහුණු පොත ඔස්සේ කොතෙකුත් කියවා ඇත. ඒ කවි රස විඳි මට, එදිනෙදා සිදුවන සමාජ සිද්ධීන් ඔහුගේ කවි පද අතරට එකතුකරගන්නා අයුරු දැක ගත හැකිය. ඒවා කියවූ කෙනෙක්ට ඒවායේ ඇති සරල බව මැනැවින් වැටහෙනු ඇත. වචන දෙක තුනකින් උත්ප්‍රාස රසය කැටි කරගන්නට ඔහු සමත්කම් දක්වයි. සංකීර්ණ සමාජ සංසිද්ධින් කාව්‍යමය පෙළහරකින් විස්තර කිරීමට බස හසුරන ආකාරය අපූරුය. එවැනි කවි මට මින් පෙර හමුවී ඇත්තේ මොනිකා රුවන් පතිරණ කිවිඳියගේ කාව්‍ය රචනා තුලිනි.
මේ කවි කියවන අපිට ඒ කවි හිතට වැදෙන්නේ ඇයි දැයි මම මොහොතකට සිතුවෙමි. මේ කවි පද අපේ නොවේ, නමුත් මේ සංවේදනා අපට පොදුය. කවියෙක් ඒ පොදු සංවේදනා පද ගොන්නකට කැටි කර ඒවා “අපේ” කරයි. හිතේ උපදින දහසක් සිතුවිලි අපට අනුන්ගේ කවි තුලින් හමුවේ. ඒ කවි අපේ හිතට දැනෙන්නේ, හිතට වදින්නේ එහෙයිනි. එවැනි දක්ෂතාවයක් දක්වන කවියන් දුලබ ය. නමුත් එවැනි සමත්කම් දක්වන මංජු අයියාගේ කවි සහ ගී පද තුලින් අපට හමුවන්නේ නේක පද හරඹ ඔස්සේ ජීවන රිද්මයට මුසු වූ අපේ සිතුවිලිය. දහසකුත් කවි පද අතර හිත සසල කර නැවත්වූ පද බොහෝය... ලොකු අක්කා කවි පද පෙල... අසූවිය පසු කරන වාරු නැති අත්තම්මා... ගැන ලියමින්...සතර පෙර නිමිති ගැන බොහෝ අමුතු කතාවක් ගොතන කවි පද පෙල , පොඩි එවුන් අට දෙනෙක් උස් මහත් වුනු තැනක් ගැන සඳහන් වන අපූරුම පැදි පෙල... මේ මසිත එකිනෙහිම අරක් ගත් කවි කිහිපයකි. සමහර කවි තුලින් ඔහු සමාජයේ නොයෙක් හැල හැප්පීම් අප හමූවේ ගෙන හැර පායි.
මේ සියලු විඳීම් අපි එකිනෙකා වෙනස් අවධි වල නොයෙක් තැන් වල ලැබූ අත්දැකීම් ය. කවියා මේ සියලු සිදුවීම් කවි පද වල අමුණමින් අප හිත් තුල පෙළහරක් පායි. මේ කවි තුල සමාජයේ බොහෝ අඩු ලුහුඬු කම් ගැබ් වී ඇත, බොහො විඳීම් ගැන අපේ නෙත් අරවන තැන් ඇත. ඇතැම් කවි විප්ලවකාරී ය. මේ පද තුලින් විප්ලවයක් සිදුවෙන්නේ කියවන්නාගේ සිතෙහි යැයි මට සිතේ.
“ අර කවියේ ලියූ කෙනා කවුද ? ඒ කෙනා ආවද “ කියා වැඩිහිටි මහත්මියක් මංජු අයියාගෙන් අසනු මගේ සවනත වැටිනි. කවියක් හුදෙක් පද පෙලක් හෝ අදහසක් නොවී සජිවී වෙන්නේ කියවන්නාගේ සිතෙහි ය. මංජු නැදගමුව කවියා / ගේය පද රචකයා යනුවෙන් අප හැඳිවූවත් අතිශය සරල වූ, නිරහංකාර වූ ඔහුගේ කවි පද තුලින් ගම්‍ය වන්නේද ඒ ජිවන රටාවම ය. කවිය තුලින් කවියා කියවීම උගහට ය. නමුත් කවියාගේ ජීවන රටාව සහ ආකල්ප තුලින් ඔහුගේ පරිකල්පනයේ සහ සෞන්දර්‍යයේ සැබෑව විදහා පායි. ඔහු ගීත රචනා 200ක් පමණ ලියා ඇතැයි මා දැනගන්නේ පුවත් පතකිනි. එතෙක් ඒ බව ඔහු සඳහන් කරන්නේවත් නැත. උදම් ඇනීමක් නොව ඒ ඔහුගේ නිහතමානී කම යැයි මට සිතේ. ඇතැම් කවි පද පෙලක් කියවද්දී රිද්මයක් රැඳි නමුත් ඇතැම් කවි පෙලක රිද්මයක් දැනෙන්නේ නැත. ඒ නිදහස් කවියේ ස්වභාවය නිසා ඒ ගැන මගේ තර්කයක් නොමැත.
වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංදු එකිනෙකට නොගැලපෙන දේවල් ය. වෙඩි උණ්ඩ විනාශයට යොදාගන්නේ මිනිසාම ය. සැතක් ගෙන සැත්කම් කරන වෛද්‍යවරයා ජීවිත බේරන කල්හි එවන් සැතකින් ජීවිත හානි කරන්නට මිනීමරුවෙක්ට හැකිය. කවියා ද ඒ වගේමය. මේ පද සමාජ පෙරළියක් ඇති කරවන සුළු ය. මේ කවි පද කියවන්නාගේ සිතේ සුභවාදී යමක් සනිටුහන් කරන්නට සමත් ය. සමාජය දෙස විපරම් ඇසකින් බලන්නට සමත් ය. එනිසා මංජු අයියේ ඔබට සුභ පතමි. තව තවත් මෙවැනි සාර්ථක කාව්‍ය රචනා මෙන්ම සුභාවිත ගීතයෙන් හෙළ සාහිත්‍ය කෙත පෝෂණය කරන්නට ඔබට දිරිය ශක්තිය පතමි. කවිවර ප්‍රකාශනයෙන් මුද්‍රිත මෙහි බර කරට ගත් කවී අක්කාටද මේ සමග සුභ පැතුම් එක් කරමි. මේ වචන ටික කියන්නට බැරි වුනු හෙයින් ලියා තබමි. !
බෝධිනී සමරතුංග

Sunday, 17 April 2016

පරමාණුව හා රික්තකය අතර... සුදුහාමිනේට ලියූ කවි

"ප්‍රණයිනි" - සුදුහාමිනේට ලියූ කවි - ට්‍රෝයි මහමොහොට්ටාල

වෘත්තීමය කාර් යය බහුලත්වයත් සමග බොහෝ කවි පොත් මග හැරුනත්, නැවත ජීවිතේ ටිකක් ලිහිල්ව ඉඩකඩ සහිතව ඇති නිසා, මේ ඉඩකඩ අතරේ සන්ථව ප්‍රකාශන මේසයකින් "ප්‍රණයිනි" පොත හමුවෙනවා. ට්‍රෝයි මහ මොහොට්ටාල කවියාගේ “ප්‍රණයිනි” කවි පොත ගැන කතා බස් කරන්නට අවැසිම යැයි මට සිතේ. මේ පොත අපි බහුලව දකින කවි පොත් ඝණයට නොවැටෙන්නේ, මෙය සම්මිශ්‍රණ කාව්‍යමය අදහස් නොදක්වන හෙයිනි. ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය, මානසික සහ කායික බැඳීම මේ තරම් සුමට ලෙස සමාජය හමුවේ තබන වෙනත් පොතක් මා කියවා නැත. ඔහු කවි තුලින් ඉස්මතු කරන, ඒ ශෘංගාරාත්මක ආයාචන, ලියැවිලි, සංතාප සෝ තැවුල් සහ ප්‍රශංසා එකින් එක දිග හැරෙන්නේ කාව්‍යාත්මක ලක්ෂන අනූන රිද්මයානුකූල සංධ්වනියකිනි. මෙහි කවි නම් වෙන්නේ පළවෙනි දෙවෙනි තෙවෙනි ලෙසිනි.


කාර්‍යයබහුලකම නිසාම මේ පොතෙහි දොරට වැඩුම මට මග හැරිනි. එනිසා පොත ගැන එහිදී සිදුවූ කතිකාව මා නොදනී. එහෙයින් මේ ලියවිල්ල හුදෙක් ස්වාධීන විඳීමකි. මා මේ ලියා තබන්නේ පොත ගැන විචාරයක් නොවේ. ප්‍රණයිනි හි කවි ගැන සහෘද විඳීම කි. ට්‍රෝයි මහ මොහොට්ටාල සොයුරාගේ මේ පොත සමස්ත ස්ත්‍රී වර්ගයාටම පිදුම කි යැයි මට සිතේ.

පළමු කවිය....

සංසාර අරණ තුල
මදක් නැවතී ඉන්න
පෙම් කතා ගොඩක් ඇති
නෙතු අතර නවතින්න
සඳ දියෙහි උමතුවන
හංස විල කලතන්න
රහල් මව ලෙසින් නුඹ
මගේ පසු පස එන්න

සංසාරය පුරාම අපි දකින විඳින සිදුහත් යශෝධරා බැඳීම හා මතක පැස හැර දමන කවියා තම ප්‍රියම්බිකාව රාහුල මාතා ලෙසින් හඳුන්වයි... අප හමුවේ නැගෙන බිඳෙන බැඳීම් සිය කවියට පාදක කරගන්නා සෙයක් මතුවේ. කවියා මේ කවියෙන් සන් කරන්නේ විමුක්තිය සොයා යන ගමනක නිමාව යැයි මට සිතේ. 


බාහිරින් බැලූ කල මේ කවි සරල යැයි සිතේ.. එනමුත් එය එසේ නොවේ. සංකීර්ණ වූ සමාජ කතිකාවක් මේවායෙන් ජනිත වෙන්නේ දෙවෙනි හෝ තෙවෙනි කියවීමෙනි.


 ආශාව, කැමැත්ත සහ දැඩි ලෙංගතු බව (intimacy) ආදරයේ කොටසක් වන බව සැබැවි. ඒ බැඳීම මනෝමය හෝ කායික විය (ලිංගික) හැකිය. ඇතැම් විට උවමනා එපාකම් මත පදනම් විය හැකිය. කවියා ශෘංගාරාත්මක කවි පැදි තුලින් ආදරය හා කාමය සම්මිශ්‍රණය වූ නමුදු එය අප සමාජය තුල උද්දීපනය වන්නාවු හෝ කරන්නාවු කැත (sordid) අපුල, අවලස්සන දෙයක් බවට පත් නොකරයි. ආදරය හා බැඳුනු ඒ සමාගමයේදී, ට්‍රෝයි කවියා ගේ ප්‍රණයිනි හි කවි පද අපට ඒ සංකීර්ණ වූ බැඳීම සුන්දර, සුමට ස්වාභාවිකත්වයෙන් අනූන බව පසක් කරයි.

" සඳ වලා අඳින සඳ
නුඹ දෙනෙත් වහ ගන්න.... "

මසිත ගත් පළමු කවියෙන්ම , තවත් පැදි හරඹයක් හමු වේ. සඳ වලා අඳින අයුරුත් නැවත පෑදෙන'යුරුත් මේ පද රුත් අතර කියෙවූවත් ඊට ඇතුලතින් දිවෙන සංකීර්ණ පද හරඹය වෙනත් නොතේරුණු යමක් සඟවාගෙන සිටී යැයි මට සිතේ. ඉන් ජනිත වන සිතුවිලි හෝ හරය ගැන එක මතයකට පිවිසෙන්නට නොහැකි ය. මේ කව විඳින්නට පහසුය නමුත් විග්‍රහ කරන්නට තේරුම් බොහෝමයකි. සම්පූර්ණ කවියම මෙහි සඳහන් නොකරන්නේ එය පොතට සහ කියවන්නාට කරන අසාධාරණයක් නිසාය.

සිත් ගත් කවි බොහෝමයකි...ඇතැම් කවි නැවත නැවත කියවා, ග්‍රහණය කරගත යුතු වූයෙන්, පොත කියවීමට බොහෝ කල් වේලා ගත විය. ට්‍රෝයි කවියා සිය කවි පොත පුරාම ඔහුටම ආවේණික යැයි සිතෙන වදන් වැකි ලියා ඇතිබවක් මට සිතුනා. ඒ වදන් අපට සාමාන්‍යයෙන් කතා බස් වලදී හමු නොවන තාලේ ඒවාය. ඒ ඔහුටම අනන්‍ය වූ පද මාලාවකැයි මට සිතේ.

ප්‍රණයිනි, පොතේ ලියා ඇති ලෙසම සුදු හාමිනේට ලියූ මේ කවි විටෙක සමස්ථ ස්ත්‍රී ප්‍රජාවටම පිදෙන්නාවූ අලංකාර, සෞන්දර්‍යාත්මක ප්‍රශංසාවකි, සිත සනසන නැලවිල්ලකි ඇතැම් විට දුක් කඳුළු වැස්සකි. ඒ සියල්ලම එක පොතක ග්‍රහණය කරගන්නට කවියා සමත් වීම අගය කොට සලකමි.


එහිම අටවෙනි කව ලෙස හමුවෙන මේ කවි පන්තිය..ලොව පැවැත්ම පුරාම ගැහැණිය දෝලනය වන විවිධ වූ තැන් තරාතිරම් සහ ස්වභාවයන් සයුර හා උපමාවන් සමගින් වත්මනට ගැලපෙන ලෙස ලියූවක් යැයි මට සිතේ... මා එක් කවියක් උපුටා දක්වන්නේ ඔබේ විඳීමටය.

අටවෙනී කවිය ....

කරදිය සීතල දැනෙන ගැහැනියක්
කරදිය රසහුරු සොඳුරු ගැහැනියක්
කරදිය උල්පත කලත කලත රස
සාගරයක් දෙන පුදුම ගැහැනියක්...

මසිත ශූන්‍යත්වය කරා රැගෙන ගිය කවකි, සත් වෙනි කවිය... . ආල වට්ටම් කවි අතර ගැඹුරු වූ ලෝක ධර්මතාවයට සන් වන කරුණු කාරනා මතුකරන්නටද කවියා සමත් වේ...මානව බැඳීමක ඇති උත්තරීතර බව අප හිත් තුල පැල පදියම් කරන කවිකි, සත් වෙනි කවිය.

සෙනෙහස ආදරය මේ සියල්ල කෙළවර වෙන්නේ සංකීර්ණ වු බැඳීමකින් නම් ඒ බැඳීමෙහි සුන්දර- අසුන්දර සියල්ල එක කවියකට කැටි කරගත් අයුරක් මට මේ කවි පන්ති තුලින් ගම්‍ය වේ. ගෘංගාරය උතුරා විසිරෙන කවි පද අතරේ යථාර්තයද රිංගවන්නට කවියා ගත් උත්සහය කදිම ය. යටත් විජිත කරුමයට දෝ, එසේ නැත්නම් සංස්කෘතික භීතිකාව නිසාදෝ පෙර කල අප සමාජයේ මානව සම්බන්දතා අරඹයා තිබූ මානසික නිදහස දැන් දකින්නට නැත. ස්ත්‍රී පුරුෂ මානව සම්බන්ධතා සමාජයෙන් රහසිගතව බොහොම ඈත්ව සිදු කළ යුත්තක් බවට නිර්නායක සැකසී ඇති සෙයකි. මේ මානසික ගාල් කිරීම නිසාම අද සමාජයේ සෙනෙහස සමග යා විය යුතු බොහෝ මානව බැඳීම්, කෙළවර වෙන්නේ සමාජ භීතිකා, පාප හෝ අපරාධ ලෙසිනි.

කවියක් සාර්ථක වෙන්නේ ඒ කවිය පොදු වන විටයි. කවියක් කියවන විට ඒ කවිය තමන්ගේ කරගත හැකිනම් රසිකයා තුල නිසැඟයෙන් කවිය මතකයේ රැඳෙයි. ස්ත්‍රිය කෙරෙහි මේ තරම් ආදරයෙන් ගෞරවයෙන් ලියූ කවි පැදි හමුවී ඇත්නම් ඒ අල්පයකි. සුදු හාමිනේ ට ලියූ කවි මැයෙන් කෙටි සටහනක් තිබුන ද කවි පොතෙහි ඇතැම් කවි කියවද්දී ඒවා අපේ වන තරමට ළං වීම ඔහුගේ ප්‍රතිභාපූර්ණ කවීත්වය විදහා දක්වයි.

දහ හතර වැනි කවිය..

"දිනෙන් දින මට ළංවෙන
ළංවෙවී සිත ගිල්වන
සහස් සිත් නළු පොපියන
නුඹයි රැය ළඟ යමන් රාගය..."

විටෙක මේ සෙනෙහස් කවි පද අතරින් ඒ අතීතයේ පටන් පැවත එන්නාවූ ජන ශ්‍රැතියේ කතා පෙළහර අප හමුවේ විදහා පාති. නමුත් ලියැවෙන්නේ වත්මන් පුවතකි. මේ කවි පොතට ප්‍රස්තූතය වන මාතෘකා මානව සංහතියේ ඇරඹුමෙහි පටන් පොදු අවශ්‍යතා හෝ සැකසීම් අතරේ දෝලනය වන බව මේ කවි පද තුලින් මනාව ඉස්මතු කරන්නට කවියා සමත් වේ.

ඒ බොහොම ඈතක කියවෙන කතා මේ කවි තුලින් මෑතක කවි බවට පෙරළුනු සෙනෙහස් පද හරඹ ලෙස ලියවෙද්දී... ඒ හා සම වූ රසයක් ඉන් විදහා දැක්වේ.. ඒවගේම එවැනි කතාන්දර ගැන ඔහු තුල තිබෙන්නාවූ දැනුම් තේරුම්කමද ම සිත ඇති කරන්නේ පුදුමය කි. " විෂ්ණු ටිකක් අයින් වෙන්න මයෙ ලක්ෂ්මිය මට ලබන්න" යනුවෙන් කවියා සඟවා ලියනා කතාන්දරය කුහුලක් ඇති කරයි. එවැනි කතා මේ තරම් මතක් කළ වෙන කවි පොතක් මතකයට නැගෙන්නේ ද නැත. වත්මන් තරුණ පරම්පරාවේ කවියන් තුල අතීත සංසිද්ධි සහ සෞන්දර්‍ය ය යන මේ කිසිත් ගැන මතකයක් හෝ දැනීමක් නොමැති බව ඔවුන් ලියනා කවි වලින් පසක් වන බැවිනි. ‍නමුත් මේ කවි පැදි වලට පාදක වන්නා වූ කතාන්දර අසා දැන ගත යුත්තේ කවියාගෙන් ම යැයි මට සිතේ.

ඉතින් මේ මස 29 වැනි දින සවස 4.00 ට පුවත් පත් මණඩලයේදී පැවැත්වෙන "ප්‍රණයිනි" සංවාදයට ඔබත් පැමිණෙන්න. සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කරගත නොහැකිව වික්ෂිප්ත වූ තැන් බොහෝම ය. ඉතින් එදිනට ඒ පැණ වලට පිළිතුරු ලැබෙනු ඇතැයි සිතමි.


බෝ සමරතුංග