Friday, 23 December 2016

“දිය බිඳක් වූ ඒ වලා රොද” - අනෝමා මිහිඳුකුලසූරිය


වෙලාවකට මට හිතෙන්නේ කවිය කියන්නේ ඇගේ ආත්මය ගෙන හැර පාන ගෙත්තමක් කියල. අවුරුදු ගණනාවක් පුරා ඉවසීමෙන් බොහෝ සීරුවට ගෙතුනු කවි පද බොහෝ ගණනක් නිරන්තරයෙන් මුහුණු පොත ඔස්සේ මමත් කියවා රස විඳලා තියෙනවා . ඒ ඇය මිතුරියක් වීමට කලින් ඉඳන්. අද ඇගේ කවි හීනය සැබෑ වෙලා තියෙනවා. ඇගේ කවි බස නිරවුල් , සරල ඒත් ගැඹුරු ආත්මකථනයක් ලෙස මම දකිනවා . අනෝමා මිහිඳුකුලසූරිය මහත්මියගේ කවි ගැන,  ප්‍රේක්ෂිකාවක ලෙස ද.. කවියේ හැඩතල සොයා යන්නෙක් ලෙස ද මාගේ අදහස් මෙසේ ගොනු කෙරේ.

“දිය බිඳක් වූ ඒ වලා රොද” ඔස්සේ කවිය කියවන්න; කවියා කියවන්න මේ මොහොතට මට ආරාධනා කිරීම ගැන අනෝමා මිහිඳුකුලසූරිය මහත්මියට ස්තූතියි...

කවියක ප්‍රධාන ලක්ෂණය ලෙස මම දකින්නේ විඳීමයි... ඒ විඳීම දුක සතුට සැනසීම හෝ විඳවීම වෙන්න පුළුවන්.
හැබැයි.. හැම කවියෙක්ටම තමන්ගේ කවි තුලින් ඊට වඩා යමක් කළ හැකි බව මීට අවුරුදු 73 කට පෙර ටී. එස් එලියට් ගේ social function of poetry යන දේශනයේදී පැහැදිලි කරනවා. මෙහිදී ඔහු මා පැවසූ වින්දනීය කාර්යය ගැන මෙන්ම ඊට එහා ගිය කාර් යයක් පැහැදිලි කරනවා. එකිනෙකා අතර සංනිවේදනය කිරීමේ ක්‍රියාව මෙන්ම, ස්වකීය භාෂාවට එකතු කරන්නාවූ සරු බව සහ සමාජ සාධනීය බව පිළිබඳ ඔහු විස්තර  කරනවා.

මිනිත්තුවට කවි සිය ගණනින් අන්තර්ජාලයට මුදා හැරෙන... තම සිත් වලින් දෝරේ ගලන සිතුවිලි එලෙසින්ම ලියා දන්වන, සයිබර් යුගයක, අනෝමා මහත්මියගේ කවිත් අපට විඳින්න ලැබෙන්නේ අන්තර්ජාලයෙන්. නමුත් මා දන්නා පරිදි ඈ දශක ගණනාවක සිට පුවත් පත් සඟරා මගින් ඇගේ කාව්‍ය රචනා ඉදිරිපත් කරලා තියෙනවා. ඒවා බොහොම සංයමයෙන් හෙමින් ලියැවුණු ඒවා ය.

කාව්‍යකරණය කියන්නේ ද ප්‍රබන්ධයක් ! තමන්ගේ සිතේ හටගන්නා සිතුවිලි වල භාවාත්මක ප්‍රකාශනයක්. කවියා තමා මුහුණ දෙන, දකින විඳින අසන කුමන හෝ සංසිද්ධියක් එහෙමත් නැත්නම් වචන වලින් කියා ගන්න බැරි ඇතැම් දේත්, කවියෙන් කවි බසින් සහ රිද්මයෙන් කියා පානවා.


කවිය ගැන කතා කරන මේ මොහොතේ, පරාක්‍රම කොඩිතුවක්කු කවියාණන්ගේ "ආලෝක සහ මිනිසා" පොතේ. ( පිටු අංක 99/100)... එක කවියක් මට මතක් වෙනවා...


වා සුළියක් සමග
අගනුවරින්
දුරකථනයකින් ආ
ඇමතුමකි දයාබර

“කවියාණනි සුහද
දෙවියන්ගේ අඩවියේ
කඳු වළල්ල පැලී
වියරු වී කළු ගං කොමලිය
නාය ගොස් ජන පද දිවි පොඩි
ගැලූ දුක් කඳ ගැන
ඔබට කවි සිතුවිලි පුදුම
පහළ වනු ඇති නේද ?

කියනු මැන
කවදාද ඒ කවි
අප ඇසට ලැබෙන්නේ ?

- නැත එහෙම කවි සිතිවිලි
- ‍නැත එහෙම කවි ලියන්නේ

(“නැහැ අද නොවේ
මතු කලෙක සෙමින්
ඒවා ලියැවේවි නොවෙද ?” )

- නැත කිසි කලෙක නැත
එවැනි කවි ලියන්නේ

එහා ගෙදරක
පිය පුතු දෙදෙනෙකු
ගෙට ගැලූ මඩ කඳ අදින විට
එතැනට යා යුතුයි දැන්
මඩ අදින්නට
කුටියකට වී
උන් ගැන ලියන කවි
කවි නොවේ නයි මිසක !

කවියාගෙන් අහනවා කෙනෙක් කළු ගඟ පිටාර ගලා මුළු පලාතක් යට කරලා.. නැද්ද කවි ලියවෙන්නේ ඒ ඛේදවාචකය ගැන කියලා...කවියා මෙහෙම පිළිතුරු දෙනවා... අච්චර ඛේදවාචකයක් වුනා තමයි.. හැබැයි මගෙන් ලියවෙන්නෙ නෑ එහෙම කවි... මම යා යුතුයි අසල්වැසි ගෙදරක පිය පුතු දෙදෙනෙක් ගෙදර පිරුණු මඩ අයින් කරනවා ඒකට උදව් වෙන්න... මිනිසුන් දුක් විඳිද්දී මම කුටියකට වී ලියන කවි .. කවි නොවේ නයි මිසක කියලා.

නමුත් අද වෙද්දී අපි කවියන් නොවී විඳින්නන් බවට පත් වෙලා... දකින් දේ එලෙසින්ම අරගෙන ලියනවා . ඒ ලියන්නාවූ සමාජයට යහපතක් නොවෙන දේ තුළින් වෛරය, කෝපය සහ බොහෝ අහිතවත් දෑ වපුරමින් ලියන කවි වලින් එකතු වෙන විස, නයි නෙමේ පොළොං විසටත් වඩා අන්තයි කියා මට හිතෙන්නේ. කවියෙක් තුල දකින්න ලැබෙන සංයමය , ඉවසීම, දරාගැනීම සහ උපේක්ෂාව අද අපේ කවි කිවිඳියන් තුල දකින්න ලැබෙන්නේ නෑ.
පොඩ්ඩ බැරි වුනොත් අන්තර්ජාලය තුල වුවත් නොපිට කැපෙන වචන කියමින් බැණ අඬගාන තත්වයකට පත් වෙලා. පරිකල්පනයට වඩා ක්ෂණික හැඟීම් සහ ආවේග වලට ඉඩ දෙමින් සිදු කරන එවැනි නිර්මාණ වුණත් සාර්ථක නැති බවක් මට හැඟෙන්නේ.


“කවියෙන් අප කළේ පීඩිතයන්ගේ හඬ සමාජයට ඇසන්නට සැලැස්වීමයි’ කියා නාගොල්ලාගොඩ ධර්මසිරි බෙනඩික්ට් කවියා පසු ගිය දා පුවත්පතකට කියා තිබුණා. කවියෙක්ගෙන් අප බලාපොරොත්තු විය යුතු සමාජ ඇහැරවීම එයයි කියා මට සිතෙනවා.
කවියෙක් කවියක් තුලින් වචන හරඹයක යෙදෙනවා... සිතුවිලි ඇහැරවන සුළු වදන් සහ රිද්මයන් තුළින් පොදු සංවේදනා වලට පුද්ගල හැඳින්වීමක් දෙනවා. මෙන්න මේ කවිය බලන්න ...

කවි අංක 13 පිටු අංක 26

අවන් හලේ උපන් ලියක්
දෙපා සලා නටත් මැ එක්
මතින් ගතත් සිතත් වෙළූ
අනංගයෙක් කියත් නුරා
මරංගනන්ට සිත් මැ වූ
සුරම්‍ය ගීතයක්

පස් පියුම් මදාර ගන්ද
ලෝ පුරා හමා යතේය
රත් සුරා රැගත් යුගත්
එකත් එකත් ගැටී සැලෙන්
වස්ත්‍රයක් නැතත් රැඳීම
හිස් බවක් දැනේ.

උදේනි පුර
සැණකෙලි.....

මේ වචන හරඹයම කිවිඳියගේ ව්‍යක්ථ භාෂා හැසිරවීම පෙන්නුම් කරනවා. ඒ වගේම නිදහස් කවියේ හැඩය අපූරුවට පෙන්නුම් කරනවා. උදේනි පුර ගැන පැවසූවත් එය තුන්කලම නියෝජනය වෙන කවියක් ලෙස මම දකිනවා... රිද්මයත් බසත් එකට කැටි කොට අපූරුම වචන අඩු ප්‍රමාණයකින් පවසන මේ දේ අපි අදත් සැණකෙළි හෝ උත්සව අවස්ථාවකදී අත් විඳිනවා නොවෙ ද ? මත් පැනින් සන්තර්පනය වන මිනිසුන් ඒ මතින් අනඟ රැඟුම් පාද්දී ඇසෙන ගීත මරඟනන්ට සිත් වෙන බවද පවසයි. අවසන ඒ සියල්ලෙහි ඇති ශූන්‍ය බව හිස් බව අපිට පැහැදිලි කරයි... ජීවිතයේ යථාව පැහැදිලි වන්නාවු කවියකි මෙය. එයින් ප්‍රකාශ වන්නාවූ වටාපිටාවට, ගැලපෙන අයුරින් වදන් සහ රිද්මය එකට කැටි කොට අවසන අපට සියල්ලෙහි ඇති නිශ්ඵල බව කියා පාන මේ කවිය මසිත් ගත්තේ එහෙයිනි. 

කවි අංක 02 පිටු අංක 14


නොම දැන සිටියෙමි
මෙතෙක් කලක් මම
ගිලන් බව මෙතෙක්
සොඳුරුවූ බවක්

බලා සිටිත හැක
දෙනෙත පියා ගෙන
පහන් සිතින් මුළු
රෑ තිස් පැයේම

සියල්ල මා හැර
ඈතට යන සඳ
නො හැරම සිටීවි
ම'වෙත ගිලන් බව


යහනත අතුරා
රිදුම් දෙවයි ගත
සුපහන් හැඟුමින්
පිරී ගලයි සිත

මෙතෙක් අත් නො විඳි
මහරු ගිලන් බව
කිසි ලෙසකින් මා
දමා නො යන් හැර.

මේ කවිය විශේෂයෙන් මම තෝරගන්නේ එහි වස්තු බීජය මට නිතර හමුවෙන දකින දෙයක් නිසා. ගිලන් බව.. ලෙඩෙක් වෙන්න කිසි කෙනෙක් කැමති නෑ නමුත් මෙතන කවියා කියනවා හැම දේම නැති වෙලා ගිලන් බව විතරක්ම ඉතිරි වී ඇති නිසා එය තමා හැර නොගියාට කමක් නෑ කියලා. බොහෝම ගැඹුරු අදහසක් වචන කිහිපයකින් කියලා තියෙනවා.


මට මතක් වෙනවා අපේ වෛද්‍ය වාට්ටු වල ඉන්න නිත්‍ය සාමාජිකයන්... මම මෙහෙම කියන්නේ ඒ අයට වාට්ටුව අපිට වඩා කිට්ටු නිසා. එහෙම කීප දෙනෙක් ඉන්නවා...මුලින් ඇවිත් එයාලා නිතර ඉන්නා හුරු පුරුදු ඇඳන් අසලට ඇවිත් බලනවා ඒ ඇඳන් හිස්ද කියලා. නෙට් එකක් පවා අරගෙන ඇවිත් දින කිහිපයක් ඇඩ්මිට් වෙනවා. අපි යන්නැයි කියා ඒ අයව යවනකම්ම ... ඒ කෙනෙක්ගෙන් මම ඇහුවා ඇයි මෙහෙම කරන්නේ කියලා.. දරුවෝ දීග තල ගිහින්.. බිරිඳ මිය ගිහින්.. ඔහුට ආශ්වාදයක් ගෙන එන්නේ ගෙදර වගේ දැනෙන්නේ...ඉස්පිරිතාලේ බව ඔහු නොකියා කීවා. ඉතින් ඔවුන් කැමතී ලෙඩ වෙනවාට .. ලෙඩ ඔවුන් එක්ක ඉන්නවාට.

කිසිවක් හෝ කිසිවෙක් අහිමි කල ඔවුන්ට ඇති එකම වෙනස ඇති කරන.. රෝගී බවට ඔවුන් ඇලුම් කරනවා එය අපේ කිවිඳියගේ කවි පද වලින් මට සිලිටුව එළි දකිනවා. සුව කළ නොහැකි ජානගත රෝගයකින් පීඩා විඳින දරුවන් අතරින් එක් දරුවෙක් මට කියනවා.. "ඩොක්ටර් මේ රෝගය සමග පොරබදලා මම එකතු කරගත් ජීවිතාවබෝදය කොයිතරම් ද කියනවනම් .. මේක නිට්ටාවට සුව කළ හැකි බෙහෙතක් තිබුණත් දැන්නම් මට ඒක ඕනෙ නෑ කියලා”  මේ කවි තුලින් අපට බොහෝ දුර සිතන්නට හැකි කරුණු ගෙන හැර පානවා.‍‍‍ අන්න ඒකයි මේ කවි අප සියුම් ව විඳිය යුත්තේ.

නිදහස් කවිය මිසක් නිසඳැස් කියා දෙයක් නොමැති බව පුවත් පත් මණ්ඩලයේ එක්තරා කතිකාවකදී මහාචාර්‍ය සුනන්ද මහේන්ද්‍රයන් පවසනවා. ඒකම .. චාමික මුණසිංහ මහතාගේ "පද්‍ය සම්ප්‍රදායේ නව්‍ය ප්‍රවණතා" කෘතියේද සඳහන් වෙනවා. කවි ලියන්න යම්කිසි ශික්ෂණයක් සහ අවබෝධයක් ලැබිය යුතුය යනුවෙන් ප්‍රවීණ කවියන් ප්‍රකාශ කර සිටිනවා. ඒ කියන්නේ භාෂාව සහ සමාජය ගැන තිබිය යුතු අවබෝධය බව පැරණි කවියන්ගේ කාව්‍ය විශ්ලේෂණයන් සහ විචාර කියවද්දී හමුවෙනවා. විශේෂයෙන්ම අතීතයේ පළ වූ සාහිත්‍ය ලිපි තුලින් මේවා හමුවෙනවා. සර් ෆිලිප් සිඩ්නිගේ an apology for poetry… නම් ලියවිල්ලේ සඳහන් වෙනවා. කවියක් ලිවීම කියන්නේ ප්‍රති නිර්මාණයක් බවත් කවියාගේ නිර්මාණ හුදු මනංකල්පිත ඒවා නොවන බවත් ඔහු අහසේ මාලිගා තනන්නෙක් නොවන බවත් ඔහු එහිදී පැහැදිලි කරනවා. “සිය දිව්‍යමය හුස්ම ලොව වෙත පිටකරමින් වඩා සුන්දර ලොවක් කවියා අතින් නිමවෙයි. කවියාට වඩා උතුම් ජීවියෙක් බිහි කිරීමට සොබාදහමට කිසිසේත්ම නුපුළුවන. එහෙයින් කවියා දෙවියන්ගෙන් ප්‍රභාව ලත් නිර්මාපකයකු යන විරුදාවලිය ලැබීමට සුදුසු වෙයි” යනුවෙන් ආරියවංශ රණවීරයන් සිය කවිය සහ කවියා යන කාව්‍ය ආවර්ජනා එකතුවේදී මේ ලියවිලි පරිවර්ථනය කර තිබේ.

කවියෙක් කියන්නේ මෙහෙම කෙනෙක්ට .. මේවගේ හිතකට .. කවියක් කියන්නේ මෙන්න මේ වගේ දෙයකට... දකින්න විඳින්න හදවතින් ස්පර්ෂ කරන්න හැකි දෙයකට බව කීවත් අපිට මේක මේ වගේම දැනෙනවද ?  මම නම් හිතන්නේ පුද්ගලයාගේ ඇතුලාන්තයේ පිවිතුරු සහ මානුෂීය බව ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ලේඛන ක්‍රියාවලදීත් තිබිය යුතු බවයි.
අපි දැන් දකින කවියන් කිවිඳියන් මේ ආකාරයේ අයද ? ඔවුන්ගේ කවි වලින් සිදුවන්නේ සමාජ ශෝදනයක් ද ? ඔවුන් ලියන කියන පද බොහෝ මිහිරි මානුෂීය වුනත් ඔවුන් ඇත්තෙන්ම මානව හිතවාදී පිරිසක් ද ? මට නම් අන්තර්ජාලය තුළ සහ ඉන් පිටතදී නව්‍ය කවියන් මුහුණ දෙන දෑ ගැන ඇසූ විට සිතෙන්නේ... මේ අපි ගතකරමින් ඉන්නේ වචනෙට පමණක් ආදරය මෛත්‍රීය කරුණාව ඔබ්බන යුගයක බවයි. හිතෙන් බොහෝ කුහකකම් අදමිටු කම් කරමින්, ලෝකයාට හොඳ වෙන්නැයි දෙසා බාන යුගයක බවයි.

සැබෑ කවිය යනු ජීවිතය සහ එහි විඳීම් ගැන කවියාගේ පරිකල්පනය ඔස්සේ ගෙත්තම් වන විවරණයක්. අන්න ඒ විවරණය වෙන කෙනෙකුගේ සිතේ වෙනසක් ඇති කරන්න තරම් ප්‍රබල නම් එයින්ම කවියාගේ වෑයම සාර්ථක බව සනාථ වෙයි. විඳින්නා අමන්දානන්දයට පත් කීරීම මෙන්ම විඳින්නාගේ සිතේ සිතුවිලි වලින් සංවාදයක් ද ඇති කිරීම ද කළ යුතුය.

මේ එවැනි තවත් සිත් ගත් කවියක්....
කවි අංක 24 පිටු අංක 37

රන් කෙණ්ඩියෙන් පැන් නො දුන්නත්
                   වැව් ජලය මට සැප ගෙනා
මගුල් උයනේ සිසිල් පොකුණින්
                    ගතේ සරතැස වැඩි උනා
දූල් සළුපිලි හඳවමින් නෙක
                රාජ යහන'ත සැතපෙනා
අනේ සැප නැහැ බුදු තාත්තේ
                නුඹේ දුප්පත් පැල විනා

තිසර තුඩු වියැකුණාදෙන් ඔහෙ
          එන්න හැකිනම් නුඹෙ පැලට යලි
එසේ නො වුනොත් යන්ට හරිනෙමි
             ම'පන මේ කතරෙහිම වියළී
ඈත රටකට යනුය සැඟවී
          නැගණියන් නොම කර ඔහුට බිලි
මගේ පවු බර මම දරන්නෙමි
             සසරෙ දී හමු වෙන තුරා යළි

මේ කවිය ඇගේ සඳැස් කවි ලියන්නට ඇති දස්කම අපූරුවට ගෙන හැර පාන අතර අතීතයේ පටන් මේ දක්වා.. බල ඇත්තන්ගේ අතින් අතට යමින් විනාශ වෙන ස්ත්‍රීන්ගේ ඛේදවාචකය ඉන් පැහැදිලි කරනවා. මට සිතෙන්නේ මේ කවිය එදා රජුන්ගේ අතඃපුරයේ ජීවිත ගෙවූ ස්ත්‍රීන් ගැන මෙන්ම අදටත් බලධරයන් නිසා සිය ජීවිත වල අයිතිය පවා අහිමි වූ ඒ දුක්ඛ දායි කතා පුවත මෙසේ සඳැස් කවියක් බවට පෙරලන්නේ අපේ හිත මොහොතකට ඒ දිහාට ගෙන යමිනි. ස්ත්‍රීන් අතීතයේ වර්ථමානයේ සහ අනාගතයේද නොයෙක් පීඩනයන් සහ අරගලයන්ට මැදිවී තම දිවි ගෙවති. දියණියක, මවක, බිරිඳක මෙන්ම රැකියා ස්ථාන වලදී නොයෙක් අංශයන්ගෙන් පුරුෂයන් හා උරෙනුර ගැටෙමින් තම කාර්යය භාරය ඉටු කරති. මේ දුක් කරදර අරගල මැදින් කවි ලිවීම ම, සාහිත්‍යකරණයේ යෙදීම ම ප්‍රශංසනීය ය. ගැඹුරු අර්ථාන්විත, සුබසින් පෝෂිත, අනෝමා මිහිඳුකුළසූරිය කිවිඳියගේ මේ නැවුම් කෘතිය සිංහල කවි අහසට මහත් වූ අපූර්වත්වයක් ගෙන දෙන්නේ එහෙයිනි
.
මගේ කථාව අවසන් කරන්නට  මා සුවිශේෂී කවියක් තෝරා ගත්තා.
මහගම සේකර කවියාණන් ගේ සක්වාලිහිණි කාව්‍ය ග්‍රන්ථයේ ඇති මගෙ කවියෙන් මා නොසොයන් යන කවියයි මේ.

අඳුරු අහස් ගැබ කෙළවර
රන් වන් පැහැයෙන් පායන
පහන් තරුව දැක ගන්නට
ඒගැන දැන හෝ නොම දැන
ඔබත් මමත් අපි හැම දෙන
යමින් සිටිමු එකම අතට

ඒ ගමනේ මට හමුවන
ගල් පරුවත හෙල් ප්‍රපාත
මට වගේම ඔබ හැමටත්
යම් දවසෙක හමුවනු ඇත
මා යන මග කටු පඳුරින්
දෙපය බිඳී ගලන ලෙයින්
කටු මඟ හැර නිසි මඟදැන
ඔබේ ගමන නිම කොට ඔබ

අප සොයනා පහන් තරුව
මට පළමුව දැක ගතහොත්
ඒ වෙනුවෙන් ඔබේ පයට
ආසිරි මල් පිබිදෙනු ඇත
ඒ මල් තුල මා දකින්න...

අපි හැමෝම නොදැනුවත්වම එකම අරමුණක් ඔස්සේ ගමන් ගන්නා අතර, මට කලියෙන් ඔබට ඒ අරමුණ සාක්ෂාත් කරගන්ට පුළුවන් වුනොත් ඔබේ නමින් පැසසුම් මල් පිපේවි. ඒ මල් තුල මා දකින්න.. යනුවෙන් නිරපේක්ෂ සිතුවිල්ලක් එක්කරන මේ කවියම කවියා මානුෂීය බවින්, සමාජයේ අන් අයට ඉහළින් ඔසවා තබන බවයි මට සිතෙන්නේ...

අපි සිදු කළ යුත්තේද, එයයි... අනුන් අපට කලියෙන් විශිෂ්ඨත්වය සාක්ෂාත් කරගන්නේ නම් ඒ වෙනුවෙන් පැසසුම් එක් කරන්නට තරම් අප නිහතමානී විය යුතුය.
ඒ නිරපේක්ෂ ප්‍රාර්ථනාවත් සමගම, අනෝමා මිහිඳුකුලසූරිය මහත්මියට තවත් පොත් කිහිපයක් ලිවීමට දිරිය ශක්තිය මම පතමි.

බෝධිනී සමරතුංග
2016 December 22

මතක් කළ යුතුම අය : ස්තූතිය.. - වසන්තා මිහිඳුකුලසූරිය මහත්මිය ට, ... මේ ලිපියේ ඇති අක්ෂර දොස් නිදොස් කර දුන්නාට...
ස්තූතිය... -  කතා කරන්නට ප්‍රථම එය අසා එයට තව එකතු විය යුතු කරුණු ආදිය මතක් කරමින් දිරි දුන් තරු රසී අක්කා ට !

Tuesday, 18 October 2016

වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංදු - manju nadagamuwa !

කවිය යනු අපේ හද බස ය. ජීවිතයේ බොහෝ සංවේදනා , සංකල්පනා වී කවි පද තුලින් එළි දැක්වේ. කවියා තම ජීවිතාවබෝධය තුලින් කවි පද බඳී. කවිය යනු ආත්ම අවබෝදය දැයි මට සිතේ. කවියා යනු හුදෙක් තමාගේ මතය ඉදිරිපත් කරන්නෙක් පමණක් නොවේ ඔහු හෝ ඇය සමාජය වෙනස් කරන්නෙකි. ඒ කවියාගේ අදහස් ගැබ් වූ වචන තුලින් කියවන්නාගේ සිතේ වෙනසක් ඇති කිරීමෙනි. එනිසා කවියෙක් යනු සමාජ ශෝදකයෙකි. සමාජයේ යහපත සොයන්නෙකි. සමාජයේ සැඟවුනු බොහෝ දෑ නිරාවරණය කරන්නෙකි. කවියා යනු තම පරිකල්පන ශක්තිය තුලින් , ජීවිතාවබෝදය තුලින්, අන් අය වෙත පණිවිඩයක් ගෙන යන්නෙකි. ඒ බව කවි ලියන බොහෝ දෙනෙක් වටහා ගෙන නොමැත. මංජු නැදගමුව, මිතුරෙක්ට වඩා වැඩිහිටි සොයුරෙක් කීවොත් නිවැරදියි. මුලින්ම ඇස ගැටෙන්නේ “ දුවක සිටියා නම්” සිංදුවයි. රුක්ෂිලා අක්කාගේ මුහුණු පොතෙන්... යූටියුබ් ලින්ක් එක හරහාය.
පුදුමයකි... මේ තරම් සිතට දැනුනු.. හදට සෞම්‍ය පදමාලාවක් ඇසෙන්නේ කලකිනි. එකෙනෙහිම මට මතක් වෙන්නේ...දරුවෙක් අපේක්ෂාවෙන් සිටි මම ද මට ලැබෙන්න ඉන්නේ දියණියක් බව දැනගත් දින... මෙලෙස සිහින දුටු බවකි. දුවක සිටියානම් මා මෙසේ කරන්නේ යැයි... දුවක ඉන්නා මව්වරුන්ද අපේක්ෂිත මව්වරුන්ද සිහින දකී... කවියා ඒ සිහිනයට පද මුසු කරයි. නීලා වික්‍රමසිංහ මහත්මියගේ ලයාන්විත කටහඬ අප චිත්ත සන්තානයේ පතුලටම මේ පද රැගෙන යයි. මෙවැනි අපේ හදවතට ආමන්ත්‍රණය කරන ගීත බොහෝ අඩු ය. එවැනි සමත්කම් දැක්වූ අය බොහෝ ය. ඒ ගී පද අප මතකයේ රැඳෙන්නේ එහෙයිනි. නමුත් අද ඇසෙන කටොර සංගීතයෙන්ද, එකීනෙකට නොගැලපෙන රචනා අප මතකයේ නොරැඳෙන්නේ ඒවා අප හද ගැහෙන ස්වරයට , සිතුම් සමුදායට සමපාත නොවන හෙයිනි.
මුහුණුපොතේ දැන හඳුනාගෙන තිබුනත් හැබැහින් දැක කතා බස් කරන්නේ මෑතකදී ය. ඒ පොත් දොරට වැඩුමක දීය. එනමුත් නිරහංකාර, අව්‍යාජත්වය එකෙනෙහිම පසක් කරවූ මනූසකමින් හෙබි චරිතයකි. මංජු අයියාගේ වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංඳු කවි පොත කළ එළි දකින දින කියන්නේමැයි ලියන්නේමැයි සිතා සිටියත් වෙහෙසත් වැඩත් අතරේ එය මග හැරිනි. මම මහා කවියෙක් හෝ රචකයෙක් නොවෙමි. එනමුත් එක හුස්මට කියවූ මංජු නැදගමුව කවියා / ගී පද රචකයා සොඳුරු කලාකරුවාගේ පොත ගැන වචනයක් ලියන්නටම සිත් විය.
එදිනෙදා කතා බස් කරන සරල වචන අහුරකින් තාලෙට කවියක් ලියන්ට සමත්කම් දක්වන කවියන් කිවිඳියන් දුලබය. නොතේරෙන සම්භාව්ය පද ඇමිණුමකින් කියවන්නා වෙහෙස කරවන පද්‍ය රචනා මා කොතෙකුත් දැක ඇත. කවිය සම්භාව්‍ය විය හැකිය, ගැඹුරු අර්ථාන්විත විය හැකි ය, නමුත් කියවන්නා වෙහෙසට පත් නොකළ යුතුය. මංජු නැදගමුව අයියාගේ කවි මුහුණු පොත ඔස්සේ කොතෙකුත් කියවා ඇත. ඒ කවි රස විඳි මට, එදිනෙදා සිදුවන සමාජ සිද්ධීන් ඔහුගේ කවි පද අතරට එකතුකරගන්නා අයුරු දැක ගත හැකිය. ඒවා කියවූ කෙනෙක්ට ඒවායේ ඇති සරල බව මැනැවින් වැටහෙනු ඇත. වචන දෙක තුනකින් උත්ප්‍රාස රසය කැටි කරගන්නට ඔහු සමත්කම් දක්වයි. සංකීර්ණ සමාජ සංසිද්ධින් කාව්‍යමය පෙළහරකින් විස්තර කිරීමට බස හසුරන ආකාරය අපූරුය. එවැනි කවි මට මින් පෙර හමුවී ඇත්තේ මොනිකා රුවන් පතිරණ කිවිඳියගේ කාව්‍ය රචනා තුලිනි.
මේ කවි කියවන අපිට ඒ කවි හිතට වැදෙන්නේ ඇයි දැයි මම මොහොතකට සිතුවෙමි. මේ කවි පද අපේ නොවේ, නමුත් මේ සංවේදනා අපට පොදුය. කවියෙක් ඒ පොදු සංවේදනා පද ගොන්නකට කැටි කර ඒවා “අපේ” කරයි. හිතේ උපදින දහසක් සිතුවිලි අපට අනුන්ගේ කවි තුලින් හමුවේ. ඒ කවි අපේ හිතට දැනෙන්නේ, හිතට වදින්නේ එහෙයිනි. එවැනි දක්ෂතාවයක් දක්වන කවියන් දුලබ ය. නමුත් එවැනි සමත්කම් දක්වන මංජු අයියාගේ කවි සහ ගී පද තුලින් අපට හමුවන්නේ නේක පද හරඹ ඔස්සේ ජීවන රිද්මයට මුසු වූ අපේ සිතුවිලිය. දහසකුත් කවි පද අතර හිත සසල කර නැවත්වූ පද බොහෝය... ලොකු අක්කා කවි පද පෙල... අසූවිය පසු කරන වාරු නැති අත්තම්මා... ගැන ලියමින්...සතර පෙර නිමිති ගැන බොහෝ අමුතු කතාවක් ගොතන කවි පද පෙල , පොඩි එවුන් අට දෙනෙක් උස් මහත් වුනු තැනක් ගැන සඳහන් වන අපූරුම පැදි පෙල... මේ මසිත එකිනෙහිම අරක් ගත් කවි කිහිපයකි. සමහර කවි තුලින් ඔහු සමාජයේ නොයෙක් හැල හැප්පීම් අප හමූවේ ගෙන හැර පායි.
මේ සියලු විඳීම් අපි එකිනෙකා වෙනස් අවධි වල නොයෙක් තැන් වල ලැබූ අත්දැකීම් ය. කවියා මේ සියලු සිදුවීම් කවි පද වල අමුණමින් අප හිත් තුල පෙළහරක් පායි. මේ කවි තුල සමාජයේ බොහෝ අඩු ලුහුඬු කම් ගැබ් වී ඇත, බොහො විඳීම් ගැන අපේ නෙත් අරවන තැන් ඇත. ඇතැම් කවි විප්ලවකාරී ය. මේ පද තුලින් විප්ලවයක් සිදුවෙන්නේ කියවන්නාගේ සිතෙහි යැයි මට සිතේ.
“ අර කවියේ ලියූ කෙනා කවුද ? ඒ කෙනා ආවද “ කියා වැඩිහිටි මහත්මියක් මංජු අයියාගෙන් අසනු මගේ සවනත වැටිනි. කවියක් හුදෙක් පද පෙලක් හෝ අදහසක් නොවී සජිවී වෙන්නේ කියවන්නාගේ සිතෙහි ය. මංජු නැදගමුව කවියා / ගේය පද රචකයා යනුවෙන් අප හැඳිවූවත් අතිශය සරල වූ, නිරහංකාර වූ ඔහුගේ කවි පද තුලින් ගම්‍ය වන්නේද ඒ ජිවන රටාවම ය. කවිය තුලින් කවියා කියවීම උගහට ය. නමුත් කවියාගේ ජීවන රටාව සහ ආකල්ප තුලින් ඔහුගේ පරිකල්පනයේ සහ සෞන්දර්‍යයේ සැබෑව විදහා පායි. ඔහු ගීත රචනා 200ක් පමණ ලියා ඇතැයි මා දැනගන්නේ පුවත් පතකිනි. එතෙක් ඒ බව ඔහු සඳහන් කරන්නේවත් නැත. උදම් ඇනීමක් නොව ඒ ඔහුගේ නිහතමානී කම යැයි මට සිතේ. ඇතැම් කවි පද පෙලක් කියවද්දී රිද්මයක් රැඳි නමුත් ඇතැම් කවි පෙලක රිද්මයක් දැනෙන්නේ නැත. ඒ නිදහස් කවියේ ස්වභාවය නිසා ඒ ගැන මගේ තර්කයක් නොමැත.
වෙඩි උණ්ඩ සහ පිණි බිංදු එකිනෙකට නොගැලපෙන දේවල් ය. වෙඩි උණ්ඩ විනාශයට යොදාගන්නේ මිනිසාම ය. සැතක් ගෙන සැත්කම් කරන වෛද්‍යවරයා ජීවිත බේරන කල්හි එවන් සැතකින් ජීවිත හානි කරන්නට මිනීමරුවෙක්ට හැකිය. කවියා ද ඒ වගේමය. මේ පද සමාජ පෙරළියක් ඇති කරවන සුළු ය. මේ කවි පද කියවන්නාගේ සිතේ සුභවාදී යමක් සනිටුහන් කරන්නට සමත් ය. සමාජය දෙස විපරම් ඇසකින් බලන්නට සමත් ය. එනිසා මංජු අයියේ ඔබට සුභ පතමි. තව තවත් මෙවැනි සාර්ථක කාව්‍ය රචනා මෙන්ම සුභාවිත ගීතයෙන් හෙළ සාහිත්‍ය කෙත පෝෂණය කරන්නට ඔබට දිරිය ශක්තිය පතමි. කවිවර ප්‍රකාශනයෙන් මුද්‍රිත මෙහි බර කරට ගත් කවී අක්කාටද මේ සමග සුභ පැතුම් එක් කරමි. මේ වචන ටික කියන්නට බැරි වුනු හෙයින් ලියා තබමි. !
බෝධිනී සමරතුංග

Sunday, 17 April 2016

පරමාණුව හා රික්තකය අතර... සුදුහාමිනේට ලියූ කවි

"ප්‍රණයිනි" - සුදුහාමිනේට ලියූ කවි - ට්‍රෝයි මහමොහොට්ටාල

වෘත්තීමය කාර් යය බහුලත්වයත් සමග බොහෝ කවි පොත් මග හැරුනත්, නැවත ජීවිතේ ටිකක් ලිහිල්ව ඉඩකඩ සහිතව ඇති නිසා, මේ ඉඩකඩ අතරේ සන්ථව ප්‍රකාශන මේසයකින් "ප්‍රණයිනි" පොත හමුවෙනවා. ට්‍රෝයි මහ මොහොට්ටාල කවියාගේ “ප්‍රණයිනි” කවි පොත ගැන කතා බස් කරන්නට අවැසිම යැයි මට සිතේ. මේ පොත අපි බහුලව දකින කවි පොත් ඝණයට නොවැටෙන්නේ, මෙය සම්මිශ්‍රණ කාව්‍යමය අදහස් නොදක්වන හෙයිනි. ස්ත්‍රී පුරුෂ ප්‍රේමය, මානසික සහ කායික බැඳීම මේ තරම් සුමට ලෙස සමාජය හමුවේ තබන වෙනත් පොතක් මා කියවා නැත. ඔහු කවි තුලින් ඉස්මතු කරන, ඒ ශෘංගාරාත්මක ආයාචන, ලියැවිලි, සංතාප සෝ තැවුල් සහ ප්‍රශංසා එකින් එක දිග හැරෙන්නේ කාව්‍යාත්මක ලක්ෂන අනූන රිද්මයානුකූල සංධ්වනියකිනි. මෙහි කවි නම් වෙන්නේ පළවෙනි දෙවෙනි තෙවෙනි ලෙසිනි.


කාර්‍යයබහුලකම නිසාම මේ පොතෙහි දොරට වැඩුම මට මග හැරිනි. එනිසා පොත ගැන එහිදී සිදුවූ කතිකාව මා නොදනී. එහෙයින් මේ ලියවිල්ල හුදෙක් ස්වාධීන විඳීමකි. මා මේ ලියා තබන්නේ පොත ගැන විචාරයක් නොවේ. ප්‍රණයිනි හි කවි ගැන සහෘද විඳීම කි. ට්‍රෝයි මහ මොහොට්ටාල සොයුරාගේ මේ පොත සමස්ත ස්ත්‍රී වර්ගයාටම පිදුම කි යැයි මට සිතේ.

පළමු කවිය....

සංසාර අරණ තුල
මදක් නැවතී ඉන්න
පෙම් කතා ගොඩක් ඇති
නෙතු අතර නවතින්න
සඳ දියෙහි උමතුවන
හංස විල කලතන්න
රහල් මව ලෙසින් නුඹ
මගේ පසු පස එන්න

සංසාරය පුරාම අපි දකින විඳින සිදුහත් යශෝධරා බැඳීම හා මතක පැස හැර දමන කවියා තම ප්‍රියම්බිකාව රාහුල මාතා ලෙසින් හඳුන්වයි... අප හමුවේ නැගෙන බිඳෙන බැඳීම් සිය කවියට පාදක කරගන්නා සෙයක් මතුවේ. කවියා මේ කවියෙන් සන් කරන්නේ විමුක්තිය සොයා යන ගමනක නිමාව යැයි මට සිතේ. 


බාහිරින් බැලූ කල මේ කවි සරල යැයි සිතේ.. එනමුත් එය එසේ නොවේ. සංකීර්ණ වූ සමාජ කතිකාවක් මේවායෙන් ජනිත වෙන්නේ දෙවෙනි හෝ තෙවෙනි කියවීමෙනි.


 ආශාව, කැමැත්ත සහ දැඩි ලෙංගතු බව (intimacy) ආදරයේ කොටසක් වන බව සැබැවි. ඒ බැඳීම මනෝමය හෝ කායික විය (ලිංගික) හැකිය. ඇතැම් විට උවමනා එපාකම් මත පදනම් විය හැකිය. කවියා ශෘංගාරාත්මක කවි පැදි තුලින් ආදරය හා කාමය සම්මිශ්‍රණය වූ නමුදු එය අප සමාජය තුල උද්දීපනය වන්නාවු හෝ කරන්නාවු කැත (sordid) අපුල, අවලස්සන දෙයක් බවට පත් නොකරයි. ආදරය හා බැඳුනු ඒ සමාගමයේදී, ට්‍රෝයි කවියා ගේ ප්‍රණයිනි හි කවි පද අපට ඒ සංකීර්ණ වූ බැඳීම සුන්දර, සුමට ස්වාභාවිකත්වයෙන් අනූන බව පසක් කරයි.

" සඳ වලා අඳින සඳ
නුඹ දෙනෙත් වහ ගන්න.... "

මසිත ගත් පළමු කවියෙන්ම , තවත් පැදි හරඹයක් හමු වේ. සඳ වලා අඳින අයුරුත් නැවත පෑදෙන'යුරුත් මේ පද රුත් අතර කියෙවූවත් ඊට ඇතුලතින් දිවෙන සංකීර්ණ පද හරඹය වෙනත් නොතේරුණු යමක් සඟවාගෙන සිටී යැයි මට සිතේ. ඉන් ජනිත වන සිතුවිලි හෝ හරය ගැන එක මතයකට පිවිසෙන්නට නොහැකි ය. මේ කව විඳින්නට පහසුය නමුත් විග්‍රහ කරන්නට තේරුම් බොහෝමයකි. සම්පූර්ණ කවියම මෙහි සඳහන් නොකරන්නේ එය පොතට සහ කියවන්නාට කරන අසාධාරණයක් නිසාය.

සිත් ගත් කවි බොහෝමයකි...ඇතැම් කවි නැවත නැවත කියවා, ග්‍රහණය කරගත යුතු වූයෙන්, පොත කියවීමට බොහෝ කල් වේලා ගත විය. ට්‍රෝයි කවියා සිය කවි පොත පුරාම ඔහුටම ආවේණික යැයි සිතෙන වදන් වැකි ලියා ඇතිබවක් මට සිතුනා. ඒ වදන් අපට සාමාන්‍යයෙන් කතා බස් වලදී හමු නොවන තාලේ ඒවාය. ඒ ඔහුටම අනන්‍ය වූ පද මාලාවකැයි මට සිතේ.

ප්‍රණයිනි, පොතේ ලියා ඇති ලෙසම සුදු හාමිනේට ලියූ මේ කවි විටෙක සමස්ථ ස්ත්‍රී ප්‍රජාවටම පිදෙන්නාවූ අලංකාර, සෞන්දර්‍යාත්මක ප්‍රශංසාවකි, සිත සනසන නැලවිල්ලකි ඇතැම් විට දුක් කඳුළු වැස්සකි. ඒ සියල්ලම එක පොතක ග්‍රහණය කරගන්නට කවියා සමත් වීම අගය කොට සලකමි.


එහිම අටවෙනි කව ලෙස හමුවෙන මේ කවි පන්තිය..ලොව පැවැත්ම පුරාම ගැහැණිය දෝලනය වන විවිධ වූ තැන් තරාතිරම් සහ ස්වභාවයන් සයුර හා උපමාවන් සමගින් වත්මනට ගැලපෙන ලෙස ලියූවක් යැයි මට සිතේ... මා එක් කවියක් උපුටා දක්වන්නේ ඔබේ විඳීමටය.

අටවෙනී කවිය ....

කරදිය සීතල දැනෙන ගැහැනියක්
කරදිය රසහුරු සොඳුරු ගැහැනියක්
කරදිය උල්පත කලත කලත රස
සාගරයක් දෙන පුදුම ගැහැනියක්...

මසිත ශූන්‍යත්වය කරා රැගෙන ගිය කවකි, සත් වෙනි කවිය... . ආල වට්ටම් කවි අතර ගැඹුරු වූ ලෝක ධර්මතාවයට සන් වන කරුණු කාරනා මතුකරන්නටද කවියා සමත් වේ...මානව බැඳීමක ඇති උත්තරීතර බව අප හිත් තුල පැල පදියම් කරන කවිකි, සත් වෙනි කවිය.

සෙනෙහස ආදරය මේ සියල්ල කෙළවර වෙන්නේ සංකීර්ණ වු බැඳීමකින් නම් ඒ බැඳීමෙහි සුන්දර- අසුන්දර සියල්ල එක කවියකට කැටි කරගත් අයුරක් මට මේ කවි පන්ති තුලින් ගම්‍ය වේ. ගෘංගාරය උතුරා විසිරෙන කවි පද අතරේ යථාර්තයද රිංගවන්නට කවියා ගත් උත්සහය කදිම ය. යටත් විජිත කරුමයට දෝ, එසේ නැත්නම් සංස්කෘතික භීතිකාව නිසාදෝ පෙර කල අප සමාජයේ මානව සම්බන්දතා අරඹයා තිබූ මානසික නිදහස දැන් දකින්නට නැත. ස්ත්‍රී පුරුෂ මානව සම්බන්ධතා සමාජයෙන් රහසිගතව බොහොම ඈත්ව සිදු කළ යුත්තක් බවට නිර්නායක සැකසී ඇති සෙයකි. මේ මානසික ගාල් කිරීම නිසාම අද සමාජයේ සෙනෙහස සමග යා විය යුතු බොහෝ මානව බැඳීම්, කෙළවර වෙන්නේ සමාජ භීතිකා, පාප හෝ අපරාධ ලෙසිනි.

කවියක් සාර්ථක වෙන්නේ ඒ කවිය පොදු වන විටයි. කවියක් කියවන විට ඒ කවිය තමන්ගේ කරගත හැකිනම් රසිකයා තුල නිසැඟයෙන් කවිය මතකයේ රැඳෙයි. ස්ත්‍රිය කෙරෙහි මේ තරම් ආදරයෙන් ගෞරවයෙන් ලියූ කවි පැදි හමුවී ඇත්නම් ඒ අල්පයකි. සුදු හාමිනේ ට ලියූ කවි මැයෙන් කෙටි සටහනක් තිබුන ද කවි පොතෙහි ඇතැම් කවි කියවද්දී ඒවා අපේ වන තරමට ළං වීම ඔහුගේ ප්‍රතිභාපූර්ණ කවීත්වය විදහා දක්වයි.

දහ හතර වැනි කවිය..

"දිනෙන් දින මට ළංවෙන
ළංවෙවී සිත ගිල්වන
සහස් සිත් නළු පොපියන
නුඹයි රැය ළඟ යමන් රාගය..."

විටෙක මේ සෙනෙහස් කවි පද අතරින් ඒ අතීතයේ පටන් පැවත එන්නාවූ ජන ශ්‍රැතියේ කතා පෙළහර අප හමුවේ විදහා පාති. නමුත් ලියැවෙන්නේ වත්මන් පුවතකි. මේ කවි පොතට ප්‍රස්තූතය වන මාතෘකා මානව සංහතියේ ඇරඹුමෙහි පටන් පොදු අවශ්‍යතා හෝ සැකසීම් අතරේ දෝලනය වන බව මේ කවි පද තුලින් මනාව ඉස්මතු කරන්නට කවියා සමත් වේ.

ඒ බොහොම ඈතක කියවෙන කතා මේ කවි තුලින් මෑතක කවි බවට පෙරළුනු සෙනෙහස් පද හරඹ ලෙස ලියවෙද්දී... ඒ හා සම වූ රසයක් ඉන් විදහා දැක්වේ.. ඒවගේම එවැනි කතාන්දර ගැන ඔහු තුල තිබෙන්නාවූ දැනුම් තේරුම්කමද ම සිත ඇති කරන්නේ පුදුමය කි. " විෂ්ණු ටිකක් අයින් වෙන්න මයෙ ලක්ෂ්මිය මට ලබන්න" යනුවෙන් කවියා සඟවා ලියනා කතාන්දරය කුහුලක් ඇති කරයි. එවැනි කතා මේ තරම් මතක් කළ වෙන කවි පොතක් මතකයට නැගෙන්නේ ද නැත. වත්මන් තරුණ පරම්පරාවේ කවියන් තුල අතීත සංසිද්ධි සහ සෞන්දර්‍ය ය යන මේ කිසිත් ගැන මතකයක් හෝ දැනීමක් නොමැති බව ඔවුන් ලියනා කවි වලින් පසක් වන බැවිනි. ‍නමුත් මේ කවි පැදි වලට පාදක වන්නා වූ කතාන්දර අසා දැන ගත යුත්තේ කවියාගෙන් ම යැයි මට සිතේ.

ඉතින් මේ මස 29 වැනි දින සවස 4.00 ට පුවත් පත් මණඩලයේදී පැවැත්වෙන "ප්‍රණයිනි" සංවාදයට ඔබත් පැමිණෙන්න. සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කරගත නොහැකිව වික්ෂිප්ත වූ තැන් බොහෝම ය. ඉතින් එදිනට ඒ පැණ වලට පිළිතුරු ලැබෙනු ඇතැයි සිතමි.


බෝ සමරතුංග